Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy dotyka do 7% kobiet i ok. 1% mężczyzn. Ryzyko choroby znacznie wzrasta wraz z wiekiem. Choroba ta zdecydowanie wpływa też na zwiększenie możliwości zapadnięcia na chorobę wieńcową.Niedoczynność to po prostu mniejsza ilość hormonów tarczycy. Objawy to przede wszystkim uczucie zmęczenia, apatia, senność, ale też sucha skóra, słaba tolerancja na zimno, wypadanie włosów, zaparcia, a u dzieci zaburzenia rozwoju. Zdarzają się też tendencje do tycia, a także obrzęk twarzy lub powiek.

Niedoczynność tarczycy wykrywa się w badaniach laboratoryjnych, kiedy okazuje się, że stężenie wolnej tyroksyny fT4 jest za niskie, a stężenie TSH za wysokie. Choroba dotyka 5-7% dorosłych kobiet oraz ok. 1% dorosłych mężczyzn. Zapadają na nią przede wszystkim starsze osoby, które z wiekiem są coraz bardziej na nią narażone. Mimo tego, niedoczynność tarczycy występuje nawet u dzieci oraz u kobiet, które są tuż po porodzie. Powoduje też powikłania, a chorzy aż dwukrotnie bardziej narażeni są na choroby wieńcowe.

Chorobę trudno zdiagnozować, bo objawy często nie są niepokojące. Zwłaszcza u osób starszych oraz dzieci, kłopoty z koncentracją nie są niczym szczególnym. Dopiero po oznaczeniu hormonów można być pewnym, że występuje nadczynność tarczycy. Szybkie wdrożenie leczenia pozwoli uniknąć zagrożenia chorobami wieńcowymi, a kobietom na doczekanie się zdrowego i dobrze rozwijającego się potomstwa.

W ramach farmakoterapii przyjmuje się l-tyroksynę oraz przeprowadza badania kontrolne na oznaczenie hormonów we krwi. Efektem powinno być obniżenie poziomu cholesterolu i triglicerydów we krwi, a także poprawa pamięci oraz nastroju. Zyskują na tym także dzieci, których matki w czasie ciąży miały dostateczne stężenie hormonów tarczycy.

Stosunkowo często występuje też utajona niedoczynność tarczycy, która dotyka 4-10% populacji i aż 20% osób po 60. roku życia. Stwierdza się ją u co piątej kobiety oraz co szóstego mężczyzny po 74. roku życia. Najczęściej jednak utajona forma choroby pozostaje bez rozpoznania.

Przyczyny niedoczynności tarczycy

Pierwotną niedoczynność tarczycy wywołać może choroba de Quervaine’a oraz choroba Hashimoto powodująca m.in. przewlekłe zapalenie tarczycy. Do niedoczynności dochodzi również czasami po leczeniu 131-I, napromienieniu szyi, wycięciu tarczycy lub jej płata. Wpływ na to mogą też mieć niektóre leki: tyreostatyki, węglan litu, amiodaron, interferon α.

Drugą kategorią przyczyn niedoczynności tarczycy są przyczyny pochodzenia centralnego. Należą do nich guzy nowotworowe albo zapalne podwzgórza lub przysadki mózgowej. Niedoczynność bywa też wrodzona, gdy gruczoł tarczycowy nie jest odpowiednio rozwinięty, albo synteza hormonów tarczycy nie przebiega prawidłowo. Niedoczynność występuje również po operacji neurochirurgicznej podwzgórza lub przysadki mózgowej, albo napromienieniu tego obszaru.

Objawy niedoczynności tarczycy

Jeśli niedoczynność jest wrodzona, w chwili narodzin nie ma żadnych jej oznak. Dopiero podczas badania przesiewowego, które wykonuje się w trzeciej dobie życia dziecka, może określić stężenie TSH. To rutynowe badanie, wykonywane wszystkim noworodkom w Polsce. Jeżeli szybko nie zostaną podjęte działania mające na celu ograniczenie objawów i ich przyczyn, choroba będzie się rozwijać, co przełoży się na gorszy rozwój psychomotoryczny dziecka. Zdarzają się też zaparcia, zaburzenia wzrostu i wyrzynania zębów. Występuje też brak apetytu, a przy tym powiększa się brzuch. Po dwóch pierwszych latach życia nie ma jeszcze cech niedorozwoju umysłowego, ale są zaburzenia wzrostu, zahamowane jest też dojrzewanie płciowe, pojawiają się kłopoty w nauce.

Spadek aktywności i możliwości intelektualnych dotyczy osób w każdym wieku. Cechą wspólną są też bóle mięśniowe, zaparcia, uczucie chłodu, wypadanie włosów, a także objawy nazywane symptomami „brudnych kolan” i „brudnych łokci”, które pojawiają się w wyniku wysychającej skóry. Zdarza się też „ślepota zmierzchowa” czy „kurza ślepota”, polegająca na znacznie słabszym widzeniu przy niedostatecznym oświetleniu. U kobiet zaburzona może też być płodność, a jeśli dojdzie do ciąży, ma ona nieprawidłowy przebieg z nadciśnieniem i niedokrwistością. Jest też ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu lub urodzenia martwego płodu. Jeśli uda się donosić ciążę i dziecko przeżyje, może ono mieć niską wagę i gorzej się rozwijać. U najstarszych osób pojawia się natomiast osłabienie słuchu, zaburzenia pamięci i stany depresyjne.

Leczenie niedoczynności tarczycy

Zazwyczaj podaje się jedną dawkę l-tyroksyny rano, przed pierwszym posiłkiem. Dawkę leku zwiększa się w zależności od wieku pacjenta. U młodych osób można to zrobić szybciej, u starszych z reguły stopniowo zwiększa się stężenie środka czynnego.

Niedoczynności tarczycy często nie da się wyleczyć całkowicie, ale można złagodzić – praktycznie w 100% – jej objawy. Wszystko zależy od odpowiednio wcześnie rozpoczętego leczenia, które pozwoli na prowadzenie normalnego życia pod każdym względem. Ważne jest jednak również odżywianie, które ma wpływ na wchłanianie l-tyroksyny. Dieta wegetariańska ma bardzo negatywny wpływ i nie powinna być stosowana w trakcie terapii. Podobnie jak przyjmowanie żelaza, glinu, kolestipolu czy cholestraminy. Jeśli jednak musimy zażywać któryś z tych preparatów, leki na tarczycę powinny być przyjęte nawet 4-5 godzin wcześniej. Przyjmowanie l-tyroksyny zostanie też zakłócone poprzez zaawansowaną marskość wątroby, zastoinową niewydolność serca, celiakię oraz stan po resekcji jelita cienkiego. W tych przypadkach uzyskanie pozytywnych efektów leczenia może okazać się niemożliwe. Nie uda się bowiem uzyskać odpowiedniego stężenia hormonów we krwi. Rozwiązaniem będą więc preparaty, w których l-tyroksyna połączona jest z trijodotyroniną.

 

źródło zdjęcia: https://www.flickr.com/photos/euthman/7782080180/

4.9 (98.1%) 42 Głosów
4 komentarze

Add a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *