Wole tarczycy – leczenie

Wole, czyli powiększenie tarczycy – czasem nawet bardzo duże – występuje w sytuacji, gdy nie jest zaburzone jej prawidłowe funkcjonowanie. Nie zawsze też trzeba je leczyć, często zupełnie wystarczająca jest obserwacja.

Wole obojętne cztery razy częściej dotykają kobiet niż mężczyzn. W sumie z tym schorzeniem zmaga się ok. 300 mln ludzi na całym świecie. Z reguły jego przyczyną jest niedobór jodu, który występuje zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia, kiedy rośnie zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Podczas ciąży, hormonów tarczycy powinno być bowiem o ok. 50% więcej niż przed nią. Jod przechodzi bowiem przez łożysko i wydalany jest z moczem. W trakcie karmienia przenika natomiast do pokarmu.

Wpływ na rozwój wola mają oczywiście także predyspozycje genetyczne oraz związki wolotwórcze, które znajdziemy w jedzeniu: orzeszkach ziemnych, kalafiorze, rzodkiewkach, kapuście i brukselkach. Wole powiększa się również w efekcie przenikania do organizmu zanieczyszczeń przemysłowych w postaci fenoli, ołowiu, rtęci, siarki czy węglowodorów alifatycznych i aromatycznych. Przyczyną może być również nadmiar jodu.

Występowanie wola było badane w Polsce w 1996 roku. WHO wykazała, że wole występuje u 22% dorosłych, 35-60% kobiet ciężarnych oraz u 35% dzieci. Od tego czasu sól kuchenna zawiera co najmniej 30 ± 10 mg jodku potasu na kg. Kobiety w ciąży ograniczają jednak spożycie soli, więc zaleca się im przyjmowanie dodatkowo jodu – ok. 200 µg/dobę.

Objawy i rozpoznanie wola

Objawy to zazwyczaj jedynie efekt wizualny. Powiększone wole po prostu widać. Jeśli jest ono bardzo duże, może uciskać na tchawicę i powodować trudności z oddychaniem, zwłaszcza podczas wysiłku. Z tej samej przyczyny występować mogą problemy z przełykaniem oraz chrypa, która powodowana jest poprzez podrażnienie nerwu krtaniowego.

Rozpoznania dokonuje się dzięki badaniom laboratoryjnym na stężenie TSH i fT4. Wykonuje się także badania obrazowe, czyli ultrasonografię tarczycy. W celu oceny ruchomości strun głosowych przeprowadzić można też konsultacje laryngologiczne.

Leczenie wola obojętnego guzowatego

Guzki w tarczycy wyczuć można u 1% mężczyzn i ok. 5% dorosłych kobiet. Po przeprowadzeniu badania ultrasonograficznego wykrywa się ja aż u połowy dorosłych. Najczęściej jednak nie ma żadnych dolegliwości z tym związanych, więc nie trzeba przeprowadzać żadnej rewolucji i wdrażać inwazyjnych metod leczenia. Z reguły poprzestaje się na obserwacji i okresowych badaniach. Zaburzenia czynności tarczycy oraz ewentualne powiększenie wola sprawdza się co rok lub co sześć miesięcy. To w zupełności wystarczy, bo – jak wspomnieliśmy – samo powiększenie wola nie wpływa na żadne czynności życiowe. Problem może być jedynie kosmetyczny, bo wole może rozrosnąć się do sporych rozmiarów. Jeśli choremu to przeszkadza, można zastosować różne metody leczenia. Do wyboru pozostaje wstrzyknięcie etanolu do guza tarczycy, operacja, albo stosowanie preparatów doustnych l-tyroksyny lub radiojodu.

Leczenie wola obojętnego miąższowego

Można je stosować wobec osób przed 40 rokiem życia. Gdy występuje niedobór jodu, można przyjmować 200-500 µg na dobę przez okres 9-12 miesięcy. Potem przyjmuje się jeszcze leki przez kolejny rok, ale nie można jednak przekroczyć 24 miesięcy. W drugim okresie przyjmuje się też mniejsze dawki – 150-200 µg na dobę.

Coraz częściej stosowane jest jednak tzw. leczenie skojarzone, które uważane jest za skuteczniejsze. Polega ono na podawaniu jodu wraz z l-tyroksyną. Tu także terapię prowadzi się z reguły przez 9-12 miesięcy. Nie wolno jednak przekroczyć okresu 24 miesięcy. Nawet po nim stosuje się jednak profilaktyczne dawki jodu i l-tyroksyny. Chyba, że ilość jodu jest wystarczająca, wtedy poprzestaje się na podawaniu l-tyroksyny przez dowolny okres o jakim zdecyduje lekarz prowadzący.

Operacja tarczycy

To po prostu wycięcie tarczycy. Zwane jest strumektomią lub tyreoidektomią. Usunięcie tarczycy może być częściowe i kończy się na wycięciu jednego płata gruczołu, ale najczęściej tarczycę wycina się w całości. Siłą rzeczy nie ma już wtedy wola, a wycięte tkanki można szczegółowo przebadać pod mikroskopem. Badanie histopatologiczne pozwoli na sprawdzenie czy zmiany w tkance nie mają charakteru nowotworowego.

Niestety mogą wystąpić niepożądane efekty. Jednym z nich jest niedoczynność tarczycy, która zależy od tego jak przebiegła operacja. Zdarza się też niedoczynność przytarczyc, występująca w 1-2% przypadków oraz porażenie struny głosowej, które także zdarza się u 1-2% pacjentów. Czasami dochodzi też do nawrotu wola po kilku latach od operacji.

Leczenie radiojodem

Leczenie radiojodem (131-I) to podanie radiojodu w dawce 5-20 mCi. Może to być jedna dawka, albo kilkukrotne podanie tej samej ilości. Po jej aplikacji, tarczyca wychwytuje jod, co powoduje emisję promieniowania jonizującego ß, prowadzącą do zniszczenia części tarczycy. Efektem jest zmniejszenie o połowę wielkości wola.
Także w tym przypadku zdarzają się skutki uboczne. Niedoczynność tarczycy rozwija się w tym przypadku aż u połowy chorych już w ciągu pięciu lat po leczeniu radiojodem. Zdarza się też przejściowe zapalenie popromienne gruczołu tarczowego, które występuje u 3-5% osób.

Wstrzyknięcia etanolu

Zazwyczaj wdraża się ten rodzaj leczenia w przypadku, gdy chcemy zmniejszyć pojedynczy i łagodny guz tarczycy. Jest to zdecydowanie skuteczna metoda, bo u większości osób objętość guza zmniejsza się o 60-70%. Dochodzi też do całkowitej likwidacji torbieli, dzięki martwicy koagulacyjnej.
Skutki uboczne: może pojawić się przejściowa gorączka oraz ból szyi, a u 1-2% osób trwałe porażenie struny głosowej.

 

źródło zdjęcia: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Blausen_0534_Goiter.png

4.6 (92.94%) 34 Głosów
3 komentarze

Add a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *